Urodził się 7 czerwca 1942 r. w Kielcach. W latach 1960-1965 odbył studia na Wydziale Filozoficzno - Historycznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Tam też w grudniu 1972 r. obronił doktorat i w 1984 r. odbył kolokwium habilitacyjne. Tytuł profesora uzyskał w 2001 r. W latach 1965-1972 pracował w Archiwum Państwowym w Kielcach, a następnie w Wyższej Szkole Pedagogicznej (od 2001 r. Akademii Świętokrzyskiej) w Kielcach, obecnie na etacie profesora zwyczajnego.
Na uczelni w latach 1988–1996 pełnił funkcję dyrektora Instytutu Historii, w latach 1990–1993 sprawował obowiązki prorektora, a w latach 1999–2005 - rektora. Obecnie kieruje Zakładem Historii Kultury, Nauki i Oświaty. Od 1989 r. prezes Kieleckiego Towarzystwa Naukowego.
W latach 1990–92, 1999–2002 i 2003–2006 wchodził w skład Rady Towarzystw Naukowych przy Prezydium PAN w Warszawie. W swym dorobku naukowym posiada ponad 240 publikacji, w tym kilkanaście książek.
W wyniku wyborów do parlamentu od 2005 r. senator RP. W Senacie sprawuje funkcję wiceprzewodniczącego Komisji Nauki, Edukacji i Sportu. Wchodzi w skład Rady Fundacji „Pomocy Polakom na Wschodzie” i Rady „Polskiej Organizacji Turystycznej”.
Nigdy nie należał do partii politycznych, obecnie też jest bezpartyjny.
Od lutego 1957 r. w ZHP. Początkowo zastępowy 2 Kieleckiej Drużyny Harcerzy im. J.H. Dąbrowskiego przy I LO im. S. Żeromskiego w Kielcach, Przyrzeczenie Harcerskie złożył w kwietniu 1957 r. Harcerz Orli od 1959 r. Po chorągwianym kursie drużynowych w Sielpi mianowany przewodnikiem w lipcu 1957 r., podharcmistrzem w 1960 r., harcmistrzem w 1963 r.
W latach 1957–1960 drużynowy 7 i 9 KDH, współzałożyciel i szczepowy Błękitnego Szczepu Dzieci Gór (1968–1977 i 1980–1986), członek Komendy Hufca Kielce Miasto (1959–1976), zastępca Komendanta Hufca Kielce Miasto (1970–1976), członek Rady Naczelnej ZHP (1971–1974), wiceprzewodniczący Komisji Historycznej ZHP (1981-1988).
W roku 1976 na polecenie władz służby bezpieczeństwa odsunięty od pracy wychowawczej w ZHP.
Komendant przeszło 40 obozów stałych i wędrownych, oraz kilkunastu zimowisk. Kilkakrotnie przewodniczący jury konkursów na prace magisterskie i doktorskie o tematyce harcerskiej organizowanych przez GK ZHP (1975–1982). Przewodniczący Wojewódzkiej Rady Przyjaciół Harcerstwa w Kielcach (1998 do dziś).
Członek Rady Muzeum Harcerstwa. Przewodniczący Rady Redakcyjnej Harcerskiego Słownika Biograficznego.
Od 1977 r. corocznie Komendant Trasy I (o puchar Naczelnika Związku) na Harcerskich Rajdach Świętokrzyskich Hufca Starachowice.
Odznaczony Krzyżem Kawalerskim OOP, Złotym Krzyżem Zasługi i in. Posiada Złoty Krzyż za Zasługi dla ZHP.
Ostatnim wydawnictwem naukowym Przewodniczącego jest współredagowany z prof. Kazimierzem Wiatrem, materiał pokonferencyjny "Zagrożenia wychowawcze XXI wieku", wydane na zakończenie konferencji odbywającej się w Roku Małkowsich.
